Kenan Başaran- 27 Aralık 2010

 Türkiye'de futbol maçlarını statlarda kaç kiÅŸinin izlediÄŸini saÄŸlıklı bir ÅŸekilde öÄŸrenmek mümkün deÄŸil.

1999 yılında Litvanya’nın Ardena Vilnius takımı, sezonu ortalama 115 seyirciye oynadı. Liverpool’un 1946-47 ortalaması 45.732. KomÅŸu Olympiakos da 1978-79 sezonunda 24.552 kiÅŸiye karşı top çevirmiÅŸ. 
‘Gardaşımız’ Azerbaycan’da ise geçen sezonun lig seyirci ortalaması 1.871... Avrupa’nın önde gelen liglerinde bir sezonun seyirci rakamlarına internetten bir ‘tık’la ulaÅŸmak pekala mümkün. Ama bizim liglere dair aynı ÅŸeyi söylemek olası deÄŸil. Bölük pörçük bilgi kırıntılarıyla yetinmek zorundasınız. Oysa 60’ların, 70’lerin gazetelerine ÅŸöyle bir baktığınızda hangi oyuncunun kaç yıldız aldığını gösteren tablonun altında seyirci ve hasılat rakamlarını da bulursunuz… 
Kulüplerin ‘endüstri aÄŸzı’ ile konuÅŸtuÄŸu memleketimizin stat turnikelerinden kombineli-kombinesiz kaç kiÅŸinin geçtiÄŸi bilgisine ulaÅŸmak Kafka’nın Davası’na da Åžatosu’na da rahmet okutur cinsten! 
Yine de istisnalar yok deÄŸil. Trabzonspor bir ilki gerçekleÅŸtirip Bucaspor ile oynadığı Süper Lig maçını kaç kiÅŸinin izlediÄŸini maç esnasında skorbord’tan duyurdu: 16.840. 25 bin kiÅŸilik stat tamamına yakın dolu gözüktüÄŸü halde seyirci sayısının az olması da dikkat çekti ya neyse... Aynı hareketi bütün kulüplerden bekliyoruz.

Bugün git yarın gel 

Süper Lig seyirci ortalamasına ulaÅŸmak için hangi kapıyı çaldımsa “biz deÄŸil, ÅŸu daire bakar” hesabı, oradan oraya sürüklendim. Biletleri satan firma “açıklama yetkimiz yok”, kulüpler “valla biz federasyona bildiriyoruz”, federasyon “kulüpler artık bize bildirmek zorunda deÄŸil”, Maliye ise, “her kulüp baÄŸlı bulunduÄŸu vergi dairesine bildiriyor, elimizde toplu veri yok” diyor… 
Federasyon istiyorsa açıklasın 
Belediye de iÅŸin içinde ama onlara da artık sormadım çünkü oradan da “sular kesik, bilmiyoruz” yanıtını almaktan korktum! Evvelden bu iÅŸ nasıldı? MesleÄŸimizin duayenlerinden Attila Gökçe’den aldım bunun cevabını. “O zaman statlar Gençlik Spor Genel MüdürlüÄŸü (GSGM) tarafından yönetiliyordu” diyerek sözü alıyor usta ve vaziyeti ÅŸöyle özetliyor: “Malum o zaman kombine yoktu. Biletler giÅŸeden maç günü satılırdı. Karaborsa da bugüne göre daha etkin ve yaygındı! GSGM elemanları bilet gelirlerini takip eder ve kulüplere de onlar verirdi. Maçın birinci devresinin sonuna doÄŸru basın tribününe gelip bize de açıklarlardı, hasılatla birlikte. Sonra statların yönetimi kulüplere geçince bu kontrolu ve muhasebeyi kaybettik.” Attila Gökçe’nin kulüplere attığı pasın izini sürelim. KasımpaÅŸa Spor Kulübü BaÅŸkanı Hasan Hilmi Öksüz, seyirci ve hasılat rakamlarının Türkiye Futbol Federasyonu’na (TFF) bildirildiÄŸini söylüyor: “Her maça kaç seyircinin girdiÄŸi bellidir. Maçın baÅŸlama saatinin akabinde ne kadar seyirci olduÄŸuna dair turnike raporu gözlemci ve temsilcilere verilir. TFF, bu rakamları kamuoyu ile paylaÅŸsa ben rahatsız olmam.” 

BeÅŸiktaÅŸ AsbaÅŸkanı Ertunç SoÄŸancıoÄŸlu da seyirci ve hasılat rakamlarının TFF’ye bildirildiÄŸini hatırlatarak, “65. dakikada turnike kapanıyor ve rakamları TFF’ye bildiriyoruz. Ä°steyen bunları açıklasın. Bizim için bir esprisi yok” diyor. Kulüplerin topu attığı TFF ise ÅŸunu diyor: “Eskiden TFF hasılattan yüzde 10 pay alıyordu. Ama yeni yasayla bu kalktı. Artık kulüpler rakamları bildirmek zorunda deÄŸil.” Yani TFF, bizde rakam yok demeye getiriyor. Oysa kulüpler, rakamları verdiklerini söylüyor. TFF, sezon başında Guus Hiddink’in de katılımıyla açıklanan ve ‘11+1’ sloganlı Stratejik Plan’ın 10. maddesinde seyirci sayısının yüzde 30, 4 yıl sonunda ise yüzde 100 arttırılması hedefi deklare etti. Bu hedefe inanmamız için önce bugünkü seyirci sayısını bilsek iyi olmaz mı!..

Maliye hesabı toplayamıyor 
Seyirci sayısı Biletix’ten öÄŸrenmek mümkün mü? Hayır, namümkün! Biletix Genel Müdür Yardımcısı Kemal Erdine, kendilerinin aracı bir kurum olduÄŸunu vurgulayarak, daha baÅŸtan “bizim dahlimiz yoktur” diyor: “Satışını yaptığımız etkinliklere iliÅŸkin türlü detay etkinlik sahibi organizasyon ÅŸirketi tarafından Biletix’e bildirilir ve Biletix bu doÄŸrultuda ilgili etkinliÄŸe ait bilet satışını gerçekleÅŸtirir. Biletix, satışını gerçekleÅŸtirdiÄŸi etkinliklere ait satış bilgilerini prensip olarak etkinliÄŸin sahibi dışında hiç bir kiÅŸi ve kurumla paylaÅŸmamakta ve kendisine bu yönde gelen talepleri ilgili etkinlik organizatörüne yönlendirmektedir.” 
TFF’nin Mali Ä°ÅŸlerden Sorumlu eski Yönetim Kurulu Üyesi Erdal Batmaz, seyirci ve hasılat rakamlarının saÄŸlıklı bir ÅŸekilde açıklanmamasını bir yerde mazur görüyor: “BaÅŸka türlü yürüyemez iÅŸler çünkü bir sürü vergi alınıyor.” Maç biletlerinden yüzde 18 KDV alınıyor. Dolayısıyla kulüplerin resmi seyirci rakamlarına en fazla vakıf olan kurum Maliye Bakanlığı. Ancak onlardan gelen yanıt da ÅŸu oldu: “Her kulüp baÄŸlı bulunduÄŸu vergi dairesine bildirimde bulunuyor. Elimizde toplu bir bilgi yok. Tek tek hepsini araÅŸtırmamız lazım.”

Soru önergesi mi verilsin

Anlaşılan o ki Trabzonspor hariç bir süre daha Türkiye’deki statlara ancak ÅŸöyle bir ‘tepeden’ bakıp kabaca tahminde bulunmaya devam edeceÄŸiz. Tıpkı mitinglerde olduÄŸu gibi. Ya da Fenerbahçe-BeÅŸiktaÅŸ derbisi öncesinde olduÄŸu gibi, “Fenerbahçeliler maça ilgi göstermedi” deyip kulübü gaza getirerek açıklamaya sevk edeceÄŸiz. Ha, bir seçenek daha var. O da TBMM’de muhalefetten bir vekilin soru önergesi vermesi. Zaten Süper Lig seyirci rakamlarına dair en saÄŸlıklı veriyi de Meclis’te verilen bir soru önergesiyle öÄŸrenmiÅŸtik.